سایت دکتر مظهری

در مورد رژيم مناسب بيمار مبتلا به سيروز كبد و مراقبت‌هاي آن راهنمايي مي‌خواستم لطفاً بايدها و نبايدهاي غذايي اين بيماري را به ريز مرقوم فرمائيد.

در پاسخ به سوال ايشان اختصاراً موارد زير را به اطلاع مي‌رساند؛

1-     كبد يكي از مهم‌ترين ارگان‌هاي بدن تلقي مي‌شود كه ادامه زندگي بدون آن امكان‌پذير نمي‌باشد، چرا كه علاوه بر عملكردهاي بسيار پيچيده زيست شيميايي و توليدات متعدد و مختلف به سم‌زدايي و تجزيه يا تركيب و غني‌سازي هر آنچه كه ما از طريق تنفس، تماس پوستي، از طريق مايعات و نوشيدني‌ها و خوراكي‌هاي تهيه شده از منابع حيواني و گياهي آگاهانه يا ناآگاهانه وارد سيستم‌هاي جذبي و هضمي مي‌نماييم، مي‌پردازد. سلامت كبد يعني برافراشته نگه داشتن ديرك چادر ادامه حيات و سرزندگي.

2-     در بين بيماري‌هاي مختلف كبدي سيروز يكي از سخت‌ترين، اثرگذارترين و مخرب‌ترين آنها مي‌باشد كه در آغاز بيماري به علت تحليل مزمن و تغيير ماهيت سلول‌هاي خدمتگزار و زحمتكش جسم كبد علائمي را بروز مي‌‌دهد كه شايع‌ترين آنها عبارت مي‌باشند از احساس خستگي و دلمردگي، كاهش تدريجي وزن، دردهاي نامشخص، افت توان مقاومت در قبال عوامل بيماري‌زا و اختلالات پيش‌رونده عملكردهاي دستگاه گوارش و ضمائم آن، تغييرات رنگ سفيده چشم و پوست و بروز زردي يا يرقان. عوامل مساعدكننده ابتلاي كبد به سيروز را به چند دسته عمده تقسيم مي‌نمايند كه عبارت مي‌باشند از: مصرف الكل و داروها، پرخوري، هپاتيت‌هاي ويروسي، تنگي و انسداد مجاري صفراوي، سو‌ء‌تغذيه انرژي پروتئين و سوء‌جذب تحت تأثير عوامل مختلف و متعدد.

3-     بايد و نبايدهاي تغذيه‌اي براي مبتلايان به بيماري‌هاي كبدي در ارتباط كامل با عوامل ايجادكننده و زمينه ساز و نوع بيماري و تظاهرات باليني و پارامترهاي بيوشيميايي مشخص شده مي‌باشد. مثلاً در قبال پيشگيري از مصرف سريع‌تر سوخت‌هاي جايگزين بايد تأمين 50 تا 60 درصد كل انرژي از منابع كربوهيدرات‌هاي مختلف تامين گردد.

4-     افزايش سطح اسيدآمينه‌هاي حلقوي پلاسما مثل فنيل‌آلانين، تيروزين، تريپتوفان و اسيدآمينه‌هاي شاخه‌دار كه تحت تأثير افت توان سنتز پروتئين و تصفيه كبدي رخ داده است، بايد در تغذيه روزانه مورد توجه قرار داده شود. بيماران مبتلا به سيروز كبدي ناشي از مصرف الكل با ميزان بالاي تحليل عضلاني و كاهش مداوم وزن و گستردگي سوءتغذيه، با حذف كامل مصرف الكل همراه با حمايت‌هاي تغذيه‌اي و دريافت مكمل‌هاي غذايي در طول چند ماه بهبودي نسبي پيدا مي‌نمايند. چنين مبتلاياني كه به تخليه تغذيه‌اي (تخليه مواد مغذي) دچار شده‌اند و خطر آنسفالوپاتي ناشي از تراكم آمونيوم آنها را تهديد نمي‌نمايد، گنجاندن 5/1 گرم پروتئين با ارزش بيولوژيكي بالا براي هر كيلوگرم از  وزن بدن‌شان مفيد فايده واقع مي‌گردد. توجه داشته باشيد كه چنين افرادي نبايد علائمي مثل خواب‌آلودگي و عدم تعادل كه از نشانه‌هاي اوليه آنسفالوپاتي كبدي مي‌باشند را دارا باشند.

5-     براي حمايت از عملكرد باقي مانده كبد ضمن افزايش دفعات و وعده‌هاي غذايي از حجم آنها كاسته و به كيفيت آن توجه بيشتري بايد مبذول گردد، چرا كه 40 درصد انرژي مورد نياز ‌بايد از منابع چربي‌هاي حاوي اسيدهاي چرب لازم مخصوصاً اسيدهاي چرب متوسط زنجيره (MCT) تأمين گردد.  براي جلوگيري از سوء‌جذب و ايجاد اسهال چرب به علت كاهش ترشح ليپاز، محدوديت تري‌گليسيريدهاي با زنجيره طولاني قوياً توصيه مي‌شود. در تعيين جيره غذايي روزمره، فرد مبتلا بايد از منابع حاوي ويتامين‌هاي B كمپلكس و C و K و نيز منيزيم، بهره‌‌مند شود و يا طبق نظر متخصص مربوطه، از مكمل‌هاي توصيه گرديده بجا و به‌موقع استفاده نمايد.

6-     با كاهش ميزان مصرف گوشت كه سرشار از اسيدهاي آمينه حلقوي يا آروماتيك است، پروتئين‌هاي گياهي مثل انواع سبزيجات پخته و خام، پاستا، برنج، باقلا و انواع ميوه‌ها، مغزها و دانه‌ها را جايگزين نماييد، البته كازئين شير كه از پروتئين‌هاي حيواني محسوب مي‌گردد، براي مبتلايان به سيروز كبدي بهتر تحمل مي‌شود. اگر همراه بيماري سيروز كبدي ديابت نيز وجود داشته باشد، كنترل قندخون ناشتا و قند دو ساعته و تنظيم ميزان دريافت كربوهيدرات‌ها بايد با نوع، ميزان و دفعات دريافت  داروهاي كاهنده قند خون (انسولين) مدنظر قرار داده شود.

7-     بيماراني كه آسيت دارند، بايد از ميزان نمك مصرفي خود بكاهند و مقدار آن را بين 2 تا 4 گرم در روز محدود نمايند، البته توجه داشته باشيد هر غذايي كه ميل گردد (به خصوص غذاهاي فرآوري و آماده يا كنسروها)، حاوي مقدار قابل توجهي نمك مي‌باشند كه بايد مصرف آنها به شدت محدود گردد و يا نمك دريافتي از طريق آنها مورد محاسبه قرار داده شود.

8-     براي جلب توجه عزيزان علاقه‌مند به حفظ سلامتي پايدار خود با برشمردن قسمتي از عملكردهاي روزانه كبد درخواست مي‌شود كه علاج واقعه را قبل از وقوع بينديشيد، چرا كه پيشگيري مهم‌تر، آسان‌تر و كم‌هزينه‌تر از هر درماني مي‌باشد. توجه داشته باشيد همين كبدي كه سال‌هاي متمادي بي‌سر و صدا وظايف خطير خود را به عنوان يك كارخانه شيميايي با تغيير، تبديل، شكستن و پيوستن‌هاي متنوع و مختلف مثلا از  تبديل گالاكتوز و فروكتوز به گلوكز گرفته تا تبديل اسيدهاي آمينه به گلوكز و ساخت گليكوژن، ساخت و توليد آلبومين، گلوبولين، فيبرينوژن، پروترومبين، ترانسفرين و ... توام با تغيير و تعديل مواد زايد نيتروژني حاصل از هضم مثل آمونياك كه بسيار سمي و خطرناك بوده، به مواد غير مضري مثل اسيد‌اوريك و همچنين تعديل و سم‌زدايي اثرات جانبي داروهاي مصرفي و سموم وارده از طريق هواي تنفسي، مايعات و جامدات مصرفي و آلودگي‌هاي پوستي و همچنين در كنار اين خدمات، به ذخيره‌سازي ويتامين‌هاي A ,D ,E ,K و قسمتي از ويتامين‌هاي ,C  B12 و ... و املاح معدني كليدي مثل آهن، روي، مس و منيزيم، توليد و ترشح اسيدهاي صفراوي و صدها توليد ديگر مي‌پردازد كه نام بردن از همه آنها از حوصله اين فرصت خارج است، لذا با توجه به لزوم حفظ سلامتي اين ارگان مهم و خادم، اولا با لذت‌‌جويي و لذت‌خواهي آني در مصرف مواد ذائقه‌نواز و هله‌هوله‌هاي مختلف، ‌جانب احتياط را از دست ندهيد و در صورت لزوم، ترك عادت نماييد. ثانيا در موارد احساس سنگيني يا دردهاي گاه و بيگاه در ناحيه راست زير ديافراگم، از خوددرماني و گوش سپردن به توصيه‌هاي اين و آن خودداري نموده و فرصت‌هاي طلايي تشخيص زودهنگام و درمان به موقع را از دست ندهيد و آشفتگي‌هاي آغازين را با عملكردهاي زيانبار خود دچار صدمات گسترده و غير قابل برگشت نسازيد. آخرين درخواست و توصيه بنده براي همه علاقه‌مندان به نوشته‌هاي تقديمي اين است كه روند سير بيماري‌هاي مختلف مخصوصا التهابات و ضايعات كبدي بسيار متنوع و مختلف بوده و بايد با در نظر گرفتن جمعي جهات و تشخيص دقيق  نوع بيماري  و عامل بيماريزا و تجزيه و تحليل تظاهرات اوليه باليني و تغييرات بيوشيميايي مايعات بدن، درمان‌هاي دارويي موثر و رژيم‌هاي غذايي اختصاصي مناسب اين درمان‌ها براي فرد مبتلا تامين گردد. ضمنا روند سير تخريب كبد، تحت تاثير پرخوري‌ها و بدخوري‌هااز افزايش ذخيره درصد چربي‌ها آغاز و به خورت افزايش حجم كبد و درجات چربي‌ گرفتگي (درجات 1، 2، 3 و ...) و آغاز فيبروز و ادامه آن تا مرحله سيروز پيش‌ مي‌رود،‌ البته عفونت‌هاي ويروسي و مسموميت‌هاي مختلف محيطي نيز مقوله ديگري از خطرات تهديد‌كننده سلامتي كبد و عملكرد حيات‌بخش آن مي‌باشد كه خود بحث مفصلي را مي‌طلبد كه انشاا... در موقعيت‌هاي مناسب ديگر، ‌نسبت به انتقال آگاهي‌ها اقدام خواهد شد.

 

حاضرین در سایت

80  مهمان و 0 عضو حاضر هستند

آمار سایت

بازدیدکنندگان
45
مطالب
749
پیوندها
17
بازدیدهای محتوا
1935265