سایت دکتر مظهری

مدتها در پی نگارش کتابی در باب تغذیه بودم تا مجموعه ای مدون در اختیار دانشجویان و علاقمندان قرار گیرد، که متاسفانه هر بار به دلایلی به سرانجام نرسید. پس از راه اندازی وب سایت فوق تصمیم بر این شد که مطالب و نکات علم تغذیه از این راه در اختیار دوستداران قرار گیرد. امیدواریم که در راه اعتلای فرهنگ تغذیه ای مردم فهمیم ایران قدم مثبتی باشد.

استفاده از مطالب فوق به صورت رایگان است، منتها بازنشر آن(به هر نحوی) مستلزم رعایت حق کپی رایت بوده و خلاف آن از لحاظ عرفی و اخلاقی صحیح نیست.

دکتر سید ضیاءالدین مظهری

نقش مواد غذایی در فرآیند پیدایش لخته در گردش خون

به وجود آمدن لخته در سیستم گردش خون از عوامل عمده سکته‌های قلبی و مغزی است. چند عامل مهم تاثیرگذار در ایجاد لخته عبارتند از:

 الف) استعداد و گرایش پلاکت‌های خون در جهت ایجاد لخته و غلظت بالای آنها (پلاکت‌های خون، سلول‌های کوچک و ریز نقشی هستند که با انباشتگی و چسبیدن به یکدیگر یا به دیواره رگ‌های بدن، زمینه ساز به وجود آمدن لخته تلقی می‌شوند).

 ب) فیبرینوژن که از جنس پروتئین‌ها است به عنوان سنگ بنای لخته‌های ایجاد شده، نقش آفرینی کرده و افزایش یافتن مقدار آن در جریان خون شاخصی در احتمال بروز لخته به حساب آورده می‌شود.

 

 ج) سیستم فیبرینولیتیک: وظیفه عمده این سیستم شکستن و حل کردن لخته‌های به وجود آمده در شرایط مختلف است تا از بروز ترومبوفیلیت در اندام‌ها یا خطر سکته‌های احتمالی ناشی از لخته شدن در شریان‌های خون رسان مغز و قلب جلوگیری شود.

 

 

به طور قطع، نقش و اثر مواد غذایی مختلف نیز به صورت بازدارنده یا مساعد کننده در فرآیند لخته شدن خون شناخته شده اند که در سطور بعدی به آنها اشاره خواهیم کرد، ولی از شما یاران همراه و دوستان علاقمند درخواست می‌شود به توصیه‌های زیر توجه فرموده و علاج واقعه را قبل از وقوع به عمل آورید.

     

توصیه‌های مفید در جهت پیشگیری از لخته شدن خون

 

1-‌ از کاهش آب بدن به‌خصوص تحت تاثیر تعریق یا افزایش درجه حرارت محیط، تب، اسهال، استفراغ یا مصرف بی‌رویه داروهای مدر و یا در طول مسافرت‌های طولانی مدت با هواپیما جلوگیری کنید. برای تامین و تضمین سلامتی خود در تمام طول روز به مقدار فراوان از آب و مایعات مختلف استفاده کنید، به خصوص صبح‌ها ناشتا نوشیدن 1-2 لیوان آب بسیار تاثیرگذار است و در فاصله وعده‌های غذایی حتی بدون احساس تشنگی با نوشیدن چند لیوان آب به شادابی و سلامتی خود کمک کنید.

 

 2-‌ کاهش تدریجی اضافه وزن فعلی به‌طوری که:

  - کاهش وزن در هفته حداکثر از 750 گرم تجاوز نکند؛

 - در اجرای برنامه رژیم غذایی، تحت هیچ شرایطی به حذف کامل هیچ یک از گروه‌های غذایی در جهت رسیدن سریع به وزن مطلوب استفاده نشود؛

 - به موازات بهره‌گیری از رژیم‌های متناسب، متنوع و غنی از مواد مغذی و حیاتی به تامین آب و مایعات بدن نیز توجه نموده و حداقل 2/5 لیتر مایعات به صورت شیر و فرآورده‌های کم چرب آن، آب، چای، آب میوه‌های شیرین نشده و سبزی‌های مورد علاقه خود استفاده کنید.

 

 

* توجه: افرادی که دچار بیماری قند هستند، در برنامه غذایی روزانه خود ترتیبی اتخاذ کنند که به افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی) و یا کتواسیدوز مبتلا نشوند. مشاوره با یک متخصص تغذیه یا پزشک معالجتان در این مورد، راه گشا می‌باشد و سلامتی و طول عمر شما را تضمین و تامین می‌کند.

 

3- اقدام به موقع و حساب شده در جهت کاهش چربی‌های خون، کلسترول و تری‌گلیسرید بسیار پر اهمیت است.

 

 4- استفاده از غذاهای کم‌چرب و کم‌کلسترول به‌طوری که دریافت اسیدهای چرب اشباع شده زیر 7 درصد بوده و مصرف کره کاکائو، روغن نارگیل و چربی‌های حیوانی غیر از ماهی حذف یا بسیار محدود شود و مقدار کل چربی تعیین شده را نیز به طور متناسبی در وعده‌های غذایی تقسیم کنید.

 

 5- محدود کردن پروتئین به 0/8 گرم برای هر کیلوگرم وزن بدن در روز و کاهش مصرف پروتئین‌هایی که منشا حیوانی دارند، به خصوص گوشت‌های قرمز همچنین عدم استفاده و یا به حداقل رساندن منابع غذایی حاوی اسید آراشیدونیک با مقدار فراوان مثل دل، قلوه، مغز و پیه گاو و گوسفندتوصیه می شود.

 

 

 

 

 

 

 

مقدار اسید آراشیدونیک موجود در 100 گرم مواد غذایی

 نام مواد غذایی

 مقدار اسید

 

 پیه خوک

 1700 میلی‌گرم

 

 مرغ

 300-200 میلی‌گرم

 

 مغز

 330 میلی‌گرم

 

 جگر گاو

 140 میلی‌گرم

 

 زرده تخم مرغ

 200 میلی‌گرم

 

 ماهی

 300-50 میلی‌گرم

 

گوشت گاو

40 میلی‌گرم

 

شیر مادر

 4/2 میلی‌گرم

 

 

6-    استفاده بیشتر از منابع غذایی که منشا گیاهی دارند؛ به ویژه انواع سبزی و میوه جات؛ به طوری که از طریق مصرف آنها بیش از 20 گرم فیبر برای هر 1000 کیلو کالری دریافتی وارد دستگاه گوارش  گردیده و بدین ترتیب نه تنها با خشکی مزاج احتمالی مبارزه می‌شود بلکه اثر تعدیلی فیبرها را در جذب مواد قندی و چربی‌ها، و نیز خنثی‌سازی مواد سرطان‌زا، امکان‌پذیر می‌سازد. (در صورت استفاده از سبوس گندم جهت افزایش مقدار فیبر دریافتی نوشیدن چندین لیوان آب اضافی فراموش نگردد چرا که در غیر این صورت خود عامل خشکی مزاج می گردد).

 

 

7-    استفاده از جیره غذایی حاوی شیر و فرآورده‌های کم چرب آن یا ماهی، با انواع منابع گیاهی همراه با کاهش مصرف مواد غذایی قندی، اقدامی در جهت دستیابی به نشاط و شادابی تلقی خواهد شد.

 

 8-    استفاده بیشتر از منابع غذایی حاوی اسید چرب امگا 3 مثل شاه ماهی، تن، ماهی آزاد، خال مخالی و ساردین  به موازات محدود کردن مقدار مصرف چربی در برنامه روزانه.

 

9-    مصرف 5-10 گرم روغن ماهی با ویتامین E به مقدار 100-150 میلی‌گرم در روز، یک عامل بازدارنده از لخته شدن خون تلقی می‌شود.

 

10-خوردن صبحانه و عدم حذف آن، به مقدار قابل توجهی موجب کاهش لخته شدن خون و چسبندگی پلاکت‌ها می‌شود، چرا که میزان بتا ترومبوگلوبولین که نمایانگر فعالیت پلاکت‌ها برای ایجاد لخته است در افرادی که صبحانه میل نمی کنند در مقایسه با افرادی که صبحانه میل کرده اند 2/5برابر بیشتر می‌شود. پس برای سلامت خود و فرزندانتان از همین امروز به خوردن صبحانه در محیط گرم و صمیمی خانواده اقدام کنید تا ضمن کمک به سلامت قلب و عروق خودتان، به عنوان یک الگوی خوب در قبال عادت دادن فرزندانتان به دریافت منظم غذا در وعده‌های سه گانه و میان وعده‌ها تاثیر خواهید گذاشت.

 

 

 

 

 

نگاهی به نقش مواد غذایی در فرآیند لخته شدن خون

  

* روغن زیتون: این روغن علاوه بر اثر حفاظتی بر روی شریان‌های بدن، چسبندگی پلاکت‌های خون را به تاخیر
می‌اندازد؛ زیرا با کاهش دادن مقدار ترمبوکسان که از عوامل افزایش چسبندگی پلاکت‌ها تلقی می‌شود، نقش حفاظتی خود را در ایجاد لخته اعمال می‌نماید. نمونه بارز این اثر مفید، رژیم غذایی مدیترانه ای می‌باشد که غنی از زیتون، ماهی، سیر یا حبوبات و سبزی جات می‌باشد و از این جهت است که آمار مبتلایان به بیماری قلبی- عروقی در کشورهای حاشیه دریایی مدیترانه به کمترین مقدار رسیده است.

 

 * زنجبیل، زیره و جعفری: این سه ادویه معطر، از تجمع پلاکت‌ها جلوگیری و در رقیق کردن خون تاثیر گذارند، به ویژه اثر جعفری را بعضی از متخصصان، هم‌تراز نقش آسپرین می‌دانند و احتمال می‌دهند اوجنول (Eugenol) موجود در جعفری خشک حتی بعد از تشکیل لخته نیز اثر مفید خود را در کاهش حجم و برطرف کردن بعضی از لخته‌ها از طریق سیستم پروستاگلاندین اعمال می‌کند. ماده فعال موجود در زنجبیل نیز جینجرول (Gingerol) نام دارد که اثر مشابهی با آسپرین دارد.

 

افرادی که در حال حاضر از داروهای ضد انعقادی استفاده می‌کنند پیشنهاد می‌شود قبل از شروع کردن به مصرف زنجبیل با پزشک معالج خود مشورت کنند.

 
 

 * فلفل قرمز تند: مصرف فلفل قرمز تند اثر کوتاه مدتی بر روی لخته شدن خون از خود نشان می‌دهد.

 

 

* قارچ‌های سیاه یا گوش درخت: این قارچ‌ها دارای مواد رقیق کننده خون هستند. از جمله این مواد می‌توان به آدنوزین اشاره کرد که در سیر و پیاز نیز موجود است.

 

اگر شما نیز مثل بعضی از افراد با خوردن انواع ادویه جات دچار ناراحتی معده می‌شوید از خوردن آنها خودداری کنید.

 

* چای: چای چه به صورت سبز یا سیاه، با دارا بودن ترکیبات مفید و موثر مختلف، مانع تجمع پلاکت‌ها و تولید ترمبوکسان گردیده و قابلیت حل شدن لخته‌های ایجاد شده را افزایش می‌دهد. از جمله ترکیبات تاثیر گذار در چای می‌توان به نوع خاصی از تانن به نام کاتچین اشاره کرد.این ترکیب نه تنها هم تراز آسپرین از تجمع پلاکت‌ها جلوگیری می‌نماید بلکه از تکثیر سلول‌های ماهیچه‌ای صاف دیواره شریان‌ها نیز که تحت تاثیر کلسترول LDL افزایش یافته، تولید می‌شود و منجر به تشکیل پلاک در دیواره سرخرگ‌ها می‌شود، تا اندازه‌ای جلوگیری می‌کند.

 

 * میوه‌ها و سبزی‌ها: به‌طور کلی میوه‌ها و سبزی‌ها به علت دارا بودن ویتامین C و فیبرهای محلول و نامحلول، یک عمل حفاظتی در قبال غلظت خون و کاهش میزان فیبرینوژن و فشار خون دارند. به همین علت افرادی که گیاه خوارند نه تنها احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ را از خود دور کرده‌اند بلکه دارای خون رقیق تر و فشار خون و فیبرونوژن پایین تر از افراد همسن و سال خود هستند.

 

از طرف دیگر استفاده مداوم از سیر، پیاز و سبزی جات به صورت خام یا پخته ولی بدون افزودن روغن‌های حیوانی، اشباع شده و نمک زیاد احتمال سکته‌های مغزی ناشی از لخته شدن خون یا خونریزی‌های ناشی از پاره شدن رگ‌های مغزی را به نحو چشمگیری کاهش می‌دهد.

 

 سکته مغزی عامل مصیبت ماندگار

 اگر چه با افزایش سن احتمال بروز سکته مغزی بیشتر می‌شود ولی با انتخاب روش زندگی متعادل و تغذیه مناسب احتمال بروز سکته مغزی نادرتر و یا شدت صدمات وارد شده ناشی از این عارضه کمتر می‌شود. همان طوری که مصرف میوه و سبزی‌ها در کاهش خطر لخته شدن خون و حمله‌های قلبی تاثیرگذار است، به همین منوال نیز بهره‌مند شدن از این نعمت‌های حیات بخش خداوند در وعده‌های غذایی روزانه و کاهش مصرف نمک، چربی‌های اشباع شده حیوانی، قندهای ساده و عدم مصرف الکل، خطر سکته مغزی را از شما دور می‌کند.

 

* هویج، اسفناج و سیب زمینی: میل کردن هویج به صورت خام یا پخته به مقدار 5 بار یا بیشتر در هفته، (به تعداد 1/5 عدد)، یا سه چهارم لیوان پوره سیب زمینی یا سه لیوان اسفناج پخته در روز، حداقل 35-45 درصد خطر حمله قلبی را کاهش می‌دهد. گرچه عده ای از پژوهشگران وجود بتاکاروتن و ویتامین C موجود در سبزی جات سبز، زرد و رنگی را دلیل این موضوع می‌دانند، ولی گروه دیگری از محققان عقیده دارند، میل کردن گروه‌های غذایی حاوی پتاسیم بالا به خصوص در افرادی که بالای 50 سال سن دارند، بروز سکته مغزی را 40 درصد تقلیل و فشار خون آنها را کاهش می‌دهد.

 

در بررسی‌های به عمل آمده بر روی موش‌های آزمایشگاهی که از جیره غذایی حاوی پتاسیم بیشتری نسبت به گروه‌های مشابه استفاده کرده بودندمشخص شد نه تنها به خونریزی مغزی دچار نگردیدند بلکه مصرف پتاسیم اضافی عامل ایجاد قابلیت انعطاف در دیواره رگ‌های این گروه شده بود ودر نتیجه از خطر افزایش فشار خون بالا، مصونیت یافتند.

 

 

* ماهی‌های پرچرب

 

اسید چرب امگا3  که در ماهی‌های پرچرب وجود دارد، به عنوان یک ماده ضد انعقاد ضعیف عمل کرده و با جلوگیری و کاهش احتمال تشکیل لخته، از انسداد عروق مغزی جلوگیری می‌کند.

 

* چای و چای سبز

با نوشیدن چای سیاه و سبز بدون قند و شکر، خطر حمله‌های مغزی نیز همانند سکته قلبی از شما دور می‌شود که علت آن وجود فلاونوییدها و سایر آنتی‌اکسیدان‌های موجود در چای است.

 

* نمک

 نمک یکی از مواد مغذی لازم است؛ ولی در صورت مصرف زیاد حتی اگر به افزایش فشار خون منجر نشود، اثر مخربی بر بافت مغز دارد و احتمال سکته مغزی را افزایش می‌دهد.

 

 

* آهن

 آهن اگرچه یکی از مواد معدنی بسیار لازم جهت خون سازی و جلوگیری از کم خونی‌های ناشی از فقر آهن می‌باشد ولی مصرف خودسرانه و بیش از نیاز مکمل‌های آهن، امکان تخریب شریان‌ها را سرعت بخشیده و احتمال انسداد شریان‌های گردن (کاروتید Carotid) را تسریع می‌کند. تاکید می‌شود که ذخیره زیاد آهن در بافت‌ها، به عنوان یکی از مهمترین عوامل برای بیماری شریان‌های کاروتید به خصوص در مردان تلقی می‌شود.

 

 

 

حاضرین در سایت

33  مهمان و 0 عضو حاضر هستند

آمار سایت

بازدیدکنندگان
45
مطالب
749
پیوندها
17
بازدیدهای محتوا
1933478